Công văn 7269/CT-QLTT: chứng từ mua thủy sản từ hộ đánh bắt

Doanh nghiệp thu mua nông, lâm, thủy sản trực tiếp từ người dân thường vướng một chuyện: người bán không muốn ký xác nhận, không lấy chuyển khoản vì sợ phát sinh thuế, còn doanh nghiệp thì cần chứng từ để tính chi phí. Công văn 7269/CT-QLTT của Cục Thuế, ký ngày 30/9/2026, trả lời đúng tình huống này khi VCCI chuyển kiến nghị của Hiệp hội nước mắm truyền thống.

Trả lời nhanh: Cục Thuế cho rằng pháp luật hiện hành đã có hướng dẫn. Theo điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, mua thủy sản của người đánh bắt trực tiếp bán ra cần hai thứ: chứng từ chi trả tiền cho người bán và Bảng kê thu mua do người đại diện của doanh nghiệp ký. Bảng kê không cần chữ ký của người bán. Giá trị mua trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là công văn trả lời một kiến nghị cụ thể, không phải văn bản quy phạm pháp luật.

Kiến nghị của VCCI là gì?

Công văn 7269 trả lời VCCI về kiến nghị nêu tại Công văn 1921/LĐTM-PC, thuộc báo cáo tổng hợp khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp tháng 8/2026. Theo kiến nghị, nhiều hộ có tàu đánh bắt cá không ký xác nhận bán cá cho cơ sở sản xuất nước mắm vì lo doanh số vượt ngưỡng sẽ phải nộp thuế nếu không có hóa đơn. Họ cũng từ chối nhận chuyển khoản, khiến cơ sở sản xuất thiếu chứng từ chứng minh việc thu mua. VCCI đề nghị cơ quan thuế địa phương có làng nghề nước mắm hướng dẫn, hỗ trợ.

Cục Thuế trả lời thế nào?

Nội dung	Trả lời theo công văn
Nghĩa vụ hóa đơn, khai thuế, nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh	Đã quy định trong luật và nghị định hiện hành; chủ tàu đối chiếu thực tế sản xuất, kinh doanh để thực hiện nghĩa vụ thuế (nếu có)
Mua thủy sản của người đánh bắt trực tiếp bán ra	Là trường hợp nêu tại điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP; cần chứng từ chi trả tiền và Bảng kê thu mua
Mua hàng, dịch vụ của hộ, cá nhân dưới ngưỡng chịu thuế GTGT (nhóm khác với nhóm người đánh bắt)	Cùng yêu cầu: chứng từ chi trả tiền và Bảng kê thu mua
Thanh toán	Giá trị mua trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt
Bảng kê thu mua	Do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký; không cần chữ ký xác nhận của người bán

Cục Thuế kết luận pháp luật hiện hành đã hướng dẫn vấn đề kiến nghị, ghi nhận và thông báo cho VCCI, đồng thời tiếp tục phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn hộ gia đình, cá nhân, chủ tàu và các tổ chức thu mua, sản xuất nước mắm.

Thái Tín đã đọc nguyên văn điểm b khoản 1 Điều 9 trên Công báo. Câu chữ của nghị định liệt kê nhiều trường hợp, trong đó cụm “không bao gồm các trường hợp nêu trên” chỉ để tách nhóm hộ dưới ngưỡng GTGT khỏi các nhóm đứng trước; yêu cầu “phải có chứng từ chi trả tiền” và Bảng kê áp dụng cho toàn bộ danh sách, như Crowe Vietnam cũng trình bày. Bản gốc công văn Thái Tín chưa đọc được. Chi tiết xem thêm bài chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

Điều công văn không nói

Phần nội dung đã đọc không tuyên bố chủ tàu được miễn hay phải nộp thuế. Nghĩa vụ phụ thuộc doanh thu và loại hình kinh doanh của từng hộ; mốc doanh thu và cách tính của hộ, cá nhân kinh doanh xem bài thuế hộ kinh doanh từ 2026.
Phần nội dung đã đọc không nêu việc chỉ áp dụng riêng cho nước mắm. Đây là tình huống được kiến nghị; quy định tại Điều 9 áp dụng theo nhóm người bán, nên doanh nghiệp thu mua khác cần tự xác định mình thuộc trường hợp nào.
Bảng kê và chứng từ chi trả không thay thế các điều kiện còn lại của chi phí được trừ: chi thực tế phát sinh, liên quan sản xuất kinh doanh.

Doanh nghiệp thu mua trực tiếp nên làm gì

Phân loại người bán: người trực tiếp đánh bắt, nuôi trồng, sản xuất bán ra, hay thương lái, hộ kinh doanh mua đi bán lại.
Lập bảng kê thu mua theo Mẫu 02/TNDN (Thông tư 20/2026/TT-BTC), do người đại diện hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm. Nếu người khác ký, cần văn bản ủy quyền rõ ràng. Cách lập tương tự mẫu đã mô tả trong bài tiếp thị liên kết.
Giữ chứng từ chi trả tiền cho từng người bán. Cộng dồn giá trị mua theo ngày và theo từng người bán; từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt.
Giữ thêm chứng cứ hàng thật: phiếu cân, phiếu nhập kho, biên bản giao nhận, sổ theo dõi tàu cá cập cảng.
Với nhà cung cấp là hộ có doanh thu lớn, đề nghị cung cấp hóa đơn điện tử theo bài hóa đơn điện tử cho doanh nghiệp 2026.

Nhầm lẫn thường gặp

Cho rằng cứ có bảng kê là xong: nghị định yêu cầu cả chứng từ chi trả tiền, kể cả khi mua của người đánh bắt trực tiếp.
Cho rằng người bán phải ký bảng kê: công văn nêu không cần chữ ký xác nhận của người bán.
Áp một công văn trả lời cho một ngành thành quy định chung: hãy đọc điều khoản gốc.

Thái Tín hỗ trợ gì

Thái Tín là đầu mối giúp doanh nghiệp kiểm tra bộ chứng từ thu mua và kết nối đối tác kế toán, thuế:

Phân loại nhóm người bán và chứng từ cần có cho từng nhóm.
Kiểm tra mẫu bảng kê thu mua, quy trình thanh toán, hồ sơ nhập kho.
Kết nối đối tác chuyên môn xử lý hồ sơ khi quyết toán hoặc làm việc với cơ quan thuế.

Quý khách gửi mô hình thu mua hiện tại (ẩn thông tin cá nhân người bán) để Thái Tín lập danh mục chứng từ cần bổ sung.

Nguồn đối chiếu và ngày kiểm: nguyên văn Nghị định 320/2025/NĐ-CP (Công báo), LuatVietnam, Crowe Vietnam, Tạp chí Thuế Hải quan, đọc ngày 02/11/2026; chưa đọc bản gốc công văn.

Hỏi đáp

Công văn 7269/CT-QLTT có phải văn bản quy phạm pháp luật không?

Không. Đây là công văn Cục Thuế trả lời kiến nghị của VCCI về một vướng mắc cụ thể, nêu cách hiểu và áp dụng quy định hiện hành. Căn cứ để doanh nghiệp tính chi phí là điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

Doanh nghiệp mua cá trực tiếp từ chủ tàu cần chứng từ gì?

Theo điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, cần hai loại hồ sơ: chứng từ chi trả tiền cho người bán theo pháp luật về kế toán, hóa đơn, chứng từ; và Bảng kê thu mua do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm. Doanh nghiệp không được bỏ chứng từ chi trả chỉ vì đã có bảng kê.

Bảng kê thu mua có cần chữ ký của người bán không?

Theo công văn, bảng kê do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký; không cần chữ ký xác nhận của người bán.

Khi nào phải thanh toán không dùng tiền mặt?

Điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP nêu: giá trị mua trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt. Câu này đứng trong quy định chung về chứng từ chi trả cho cả nhóm mua của người đánh bắt trực tiếp lẫn nhóm dưới ngưỡng GTGT, nên doanh nghiệp mua cá của chủ tàu cũng phải tính theo ngưỡng này.

Chủ tàu cá có phải nộp thuế khi ký xác nhận bán cá không?

Công văn nêu nghĩa vụ về hóa đơn, khai thuế, nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh đã được quy định trong luật và nghị định hiện hành, và hộ cần đối chiếu hoạt động thực tế để thực hiện nghĩa vụ thuế (nếu có). Công văn không kết luận chủ tàu phải nộp hay không phải nộp thuế, nên nghĩa vụ cụ thể phụ thuộc doanh thu và loại hình của từng hộ.

Căn cứ pháp lý · ngày kiểm

Kiểm ngày 02/11/2026 · kiểm tra lại 31/01/2027 hoặc khi có văn bản sửa đổi. Nội dung là giải thích chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp.

Công văn 7269/CT-QLTT ngày 30/9/2026 của Cục Thuế trả lời kiến nghị của VCCI tại Công văn 1921/LĐTM-PC về khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp tháng 8/2026. Chưa đọc bản gốc; nội dung đối chiếu ba nguồn: LuatVietnam, Crowe Vietnam (26/10/2026), Tạp chí Thuế Hải quan (03/10/2026). Công văn trả lời một kiến nghị cụ thể, không phải văn bản quy phạm pháp luật.
Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025, điểm b khoản 1 Điều 9: đã đọc nguyên văn trên Công báo số 1737 + 1738. Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa nghị định này chỉ thêm khoản 15 Điều 4, không chạm Điều 9. Tính đến 02/11/2026 chưa thấy nghị định sửa Điều 9 được ban hành (có dự thảo tháng 8/2026).
Thông tư 20/2026/TT-BTC (Mẫu 02/TNDN, bảng kê thu mua).
Các văn bản được công văn nêu làm căn cứ: Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15, Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15, Nghị định 68/2026/NĐ-CP ngày 05/3/2026.