Hộ kinh doanh

Chủ hộ kinh doanh đóng BHXH bắt buộc: ai phải đóng, mức đóng, cách đăng ký

Kiểm ngày 22/10/2026 · kiểm tra lại 22/01/2027

Quầy hàng gọn có cân đồng và ngăn kéo thu ngân đóng, ánh đèn vàng ấm, minh họa chủ hộ kinh doanh thuộc diện đóng BHXH bắt buộc
BHXH bắt buộc Chủ hộ kinh doanh đóng BHXH bắt buộc Ai phải đóng, mức đóng và cách đăng ký
1

Từ 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng (thuộc diện nộp thuế GTGT, TNCN) tham gia BHXH bắt buộc; chủ hộ còn lại được tham gia tự nguyện và thuộc diện bắt buộc từ 01/7/2029 (Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP; Công văn 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026).

2

Chủ hộ tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng, từ mức tham chiếu đến 20 lần mức tham chiếu (2.530.000 đến 50.600.000 đồng/tháng từ 01/7/2026), và tự đóng 25% BHXH cộng 4,5% BHYT, tức 29,5% mức đã chọn (điểm d khoản 1 Điều 31, khoản 4 Điều 33 Luật BHXH 41/2024/QH15; điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP).

3

Chủ hộ tự nộp tờ khai TK1-TS cho cơ quan BHXH trong 30 ngày kể từ ngày thuộc diện tham gia, hoặc đăng ký qua hộ kinh doanh; được chọn đóng hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần và hưởng ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất cùng thẻ BHYT.

Năm 2026, nhiều chủ hộ kinh doanh nhận được hai thông tin tưởng như mâu thuẫn: Luật Bảo hiểm xã hội mới đưa chủ hộ vào diện đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, nhưng cơ quan BHXH lại hướng dẫn không ít người chuyển sang tham gia tự nguyện, thậm chí hoàn trả số tiền đã đóng. Sự khác nhau nằm ở mốc doanh thu kê khai và ở thời điểm. Khi đã xác định mình thuộc diện bắt buộc, câu hỏi tiếp theo của chủ hộ luôn rất cụ thể: đóng trên mức thu nhập nào, mỗi tháng bao nhiêu tiền, nộp hồ sơ ở đâu, hạn nộp tiền là ngày nào và đổi lại được hưởng gì.

Trả lời nhanh: từ 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng (thuộc diện nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân) phải tham gia BHXH bắt buộc. Chủ hộ tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng, từ 2.530.000 đồng đến 50.600.000 đồng/tháng (áp dụng từ 01/7/2026), rồi tự đóng 25% vào BHXH và 4,5% vào bảo hiểm y tế (BHYT), cộng 29,5%. Mức đóng thấp nhất là 746.350 đồng/tháng. Chủ hộ nộp tờ khai TK1-TS cho cơ quan BHXH trong 30 ngày kể từ ngày thuộc diện tham gia, được chọn đóng hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần, và được hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất cùng thẻ BHYT.

Bài này đi sâu vào phần nghĩa vụ của chính chủ hộ. Nghĩa vụ ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm cho nhân viên của hộ được trình bày riêng ở bài Hộ kinh doanh thuê lao động: hợp đồng, bảo hiểm xã hội.

Chủ hộ kinh doanh nào đang thuộc diện BHXH bắt buộc?

Điểm m khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 đưa “chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh” vào nhóm tham gia BHXH bắt buộc và giao Chính phủ quy định cụ thể. Khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP chia nhóm này thành hai phần: chủ hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai tham gia ngay từ 01/7/2025, các chủ hộ có đăng ký kinh doanh còn lại tham gia từ 01/7/2029.

Từ năm 2026, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh thay đổi: hộ kinh doanh không còn nộp thuế khoán, tất cả đều kê khai doanh thu với cơ quan thuế, và Nghị định 141/2026/NĐ-CP nâng mốc doanh thu chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ trên 500 triệu lên trên 1 tỷ đồng/năm. Vì “phương pháp kê khai” không còn phân biệt được các hộ như trước, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã hướng dẫn cách xác định đối tượng tại Công văn 2220/BHXH-QLT ngày 30/6/2026, rồi gửi chung cho BHXH các tỉnh, thành phố tại Công văn 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026. Theo hướng dẫn mới nhất này, việc xác định chia làm ba giai đoạn:

Giai đoạnChủ hộ thuộc diện BHXH bắt buộcCăn cứ
Từ 01/7/2025 đến trước 01/01/2026Chủ hộ của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, xác định theo khoản 1 Điều 4, khoản 1 Điều 5 Thông tư 40/2021/TT-BTCKhoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP; Công văn 2792/BHXH-QLT
Từ 01/01/2026Chủ hộ kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng, thuộc diện nộp thuế GTGT, TNCN. Chủ hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống được hướng dẫn tham gia BHXH tự nguyệnNghị định 68/2026/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP; Công văn 2792/BHXH-QLT
Từ 01/7/2029Chủ hộ của tất cả hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lạiĐiểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP

Ngoài mốc doanh thu, Luật BHXH còn loại trừ hai trường hợp mà chủ hộ cần biết:

  • Chủ hộ đã đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động không thuộc diện tham gia bắt buộc, trừ khi thời gian đóng BHXH còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hằng tháng (điểm c khoản 7 Điều 2 Luật BHXH). Trường hợp còn thiếu tối đa 06 tháng, chủ hộ được đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu theo khoản 7 Điều 33 Luật BHXH.
  • Chủ hộ đồng thời là người lao động ở nơi khác, chẳng hạn đang làm việc theo hợp đồng lao động tại một công ty, thì tham gia BHXH bắt buộc theo đối tượng tương ứng đó, theo thứ tự đến trước (điểm a khoản 3 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP). Nói cách khác, không phải ai mang tư cách chủ hộ cũng đóng thêm một suất BHXH riêng cho tư cách này.

Doanh thu 1 tỷ đồng được tính theo con số nào?

Mốc dùng để xác định chủ hộ thuộc diện bắt buộc là doanh thu kê khai với cơ quan thuế, không phải con số chủ hộ tự ước lượng hay doanh thu ghi trên sổ sách nội bộ. Hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội Việt Nam gắn trực tiếp mốc BHXH với mốc chịu thuế: chủ hộ kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng, thuộc diện nộp thuế GTGT, TNCN thì tham gia BHXH bắt buộc.

Với hộ tự xác định doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống, Công văn 2792/BHXH-QLT dẫn lại quy định thuế: hộ thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/01 của năm dương lịch tiếp theo. Thông báo này, cùng hồ sơ kê khai thuế, là căn cứ để cơ quan BHXH xác định chủ hộ có tiếp tục thuộc diện bắt buộc hay không. Thực tế tại TP. Hồ Chí Minh, Công văn 5628/BHXH-QLT ngày 20/7/2026 của BHXH Thành phố đề nghị chủ hộ nộp thông báo doanh thu thực tế hoặc hồ sơ kê khai thuế cho cơ quan BHXH để báo giảm nếu không thuộc diện bắt buộc.

Điều này kéo theo một hệ quả quan trọng với hộ có doanh thu dao động quanh mốc 1 tỷ đồng: tình trạng tham gia của chủ hộ có thể thay đổi theo năm. Năm doanh thu kê khai vượt mốc, chủ hộ thuộc diện bắt buộc; năm doanh thu thực tế từ 1 tỷ đồng trở xuống, Quý khách nộp thông báo doanh thu cho cơ quan BHXH để được xem xét báo giảm và có thể chuyển sang tự nguyện để giữ liên tục quá trình tham gia. Quý khách nên lưu đầy đủ tờ khai thuế, thông báo doanh thu và chứng từ để đối chiếu với cơ quan BHXH khi cần.

Thông tin về chính sách thuế mới của hộ kinh doanh, gồm việc bỏ thuế khoán và tỷ lệ thuế theo ngành, được trình bày tại bài Thuế hộ kinh doanh từ 2026.

Chủ hộ đóng BHXH trên mức thu nhập nào?

Khác với người lao động làm công, chủ hộ không có bảng lương do người khác trả, nên Luật BHXH cho chủ hộ tự lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng. Theo điểm d khoản 1 Điều 31 Luật BHXH, mức chủ hộ chọn thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Sau ít nhất 12 tháng đóng theo mức đã chọn, chủ hộ được chọn lại mức khác.

Khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở (khoản 13 Điều 141 Luật BHXH). Nghị định 161/2026/NĐ-CP nâng lương cơ sở từ 2.340.000 đồng lên 2.530.000 đồng/tháng kể từ 01/7/2026, nên khung lựa chọn của chủ hộ cũng thay đổi giữa năm:

Thời điểmMức tham chiếuCăn cứ đóng thấp nhấtCăn cứ đóng cao nhất
Từ 01/01/2026 đến hết 30/6/20262.340.000 đồng2.340.000 đồng46.800.000 đồng
Từ 01/7/20262.530.000 đồng2.530.000 đồng50.600.000 đồng

Chủ hộ đang đóng ở mức thấp nhất 2.340.000 đồng trước 01/7/2026 sẽ phải đóng theo căn cứ tối thiểu mới 2.530.000 đồng từ tháng 7/2026, vì mức đã chọn không được thấp hơn mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Mức chọn càng cao thì tiền đóng hằng tháng càng lớn, nhưng các khoản hưởng tính trên bình quân tiền lương làm căn cứ đóng, như lương hưu và trợ cấp thai sản, cũng cao tương ứng. Chủ hộ nên chọn mức phù hợp với dòng tiền ổn định của hộ trong ít nhất 12 tháng tới, vì đây là khoảng thời gian tối thiểu trước khi được đổi mức.

Mỗi tháng chủ hộ phải đóng bao nhiêu tiền?

Theo điểm a khoản 4 Điều 33 Luật BHXH, chủ hộ đóng hằng tháng 3% căn cứ đóng vào quỹ ốm đau và thai sản và 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất, cộng 25%. Chủ hộ thuộc diện BHXH bắt buộc đồng thời là đối tượng BHYT theo điểm đ khoản 1 Điều 12 Luật BHYT (sửa đổi bởi Luật 51/2024/QH15), với mức đóng 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH và do chính chủ hộ đóng (điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP). Tổng cộng, chủ hộ đóng 29,5% mức thu nhập đã chọn.

Phần chủ hộ đóng không có khoản bảo hiểm thất nghiệp và không có khoản đóng vào quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Toàn bộ số tiền do chủ hộ tự chịu, không có phần người sử dụng lao động đóng thay như trường hợp người làm công.

Khoản đóngTỷ lệMức thấp nhất từ 01/7/2026 (căn cứ 2.530.000 đồng)Mức cao nhất từ 01/7/2026 (căn cứ 50.600.000 đồng)
BHXH, quỹ ốm đau và thai sản3%75.900 đồng1.518.000 đồng
BHXH, quỹ hưu trí và tử tuất22%556.600 đồng11.132.000 đồng
BHYT4,5%113.850 đồng2.277.000 đồng
Cộng mỗi tháng29,5%746.350 đồng14.927.000 đồng

Trong sáu tháng đầu năm 2026, khi mức tham chiếu còn là 2.340.000 đồng, mức đóng thấp nhất là 690.300 đồng/tháng (585.000 đồng BHXH và 105.300 đồng BHYT).

Ví dụ tính tiền đóng cho ba mức thu nhập

Giả định: chủ hộ một cửa hàng vật liệu xây dựng, doanh thu kê khai năm 2026 khoảng 2,4 tỷ đồng, thuộc diện bắt buộc; các khoản tính cho kỳ đóng từ 01/7/2026, chưa xét các khoản điều chỉnh khác của cơ quan BHXH.

  • Chọn mức thấp nhất 2.530.000 đồng: BHXH 632.500 đồng, BHYT 113.850 đồng, cộng 746.350 đồng/tháng, tức 8.956.200 đồng cho 12 tháng.
  • Chọn 10.000.000 đồng: BHXH 2.500.000 đồng, BHYT 450.000 đồng, cộng 2.950.000 đồng/tháng. Nếu đóng 3 tháng một lần, mỗi kỳ chủ hộ nộp 8.850.000 đồng; nếu đóng 6 tháng một lần, mỗi kỳ nộp 17.700.000 đồng.
  • Chọn 20.000.000 đồng: BHXH 5.000.000 đồng, BHYT 900.000 đồng, cộng 5.900.000 đồng/tháng.

Ví dụ cho thấy phần BHYT luôn chạy theo cùng căn cứ với BHXH. Chủ hộ chọn căn cứ đóng BHXH cao thì tiền BHYT cũng tăng theo, nên khi lập kế hoạch dòng tiền, Quý khách nên tính theo tỷ lệ 29,5% chứ không chỉ 25%.

Nếu hộ có thuê nhân viên, khoản đóng cho nhân viên được tính riêng theo tỷ lệ của người sử dụng lao động và người lao động, xem bảng tỷ lệ tại bài Mức đóng BHXH, BHYT, BHTN năm 2026.

Đóng hằng tháng, 3 tháng hay 6 tháng: hạn nộp tiền là khi nào?

Điểm b khoản 4 Điều 33 Luật BHXH cho chủ hộ hai lựa chọn về cách nộp tiền: đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH, hoặc đóng qua hộ kinh doanh tham gia quản lý. Về chu kỳ, chủ hộ chọn một trong ba phương thức, và thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.

Phương thứcVí dụ chu kỳHạn đóng chậm nhất
Hằng thángTháng 8/202630/9/2026
03 tháng một lầnTháng 7, 8, 9/202631/10/2026
06 tháng một lầnTháng 7 đến tháng 12/202631/01/2027

Phương thức 3 tháng hoặc 6 tháng phù hợp với hộ có dòng tiền theo mùa vụ, ví dụ hộ kinh doanh hàng Tết hoặc nông sản. Quý khách nộp trước hạn của chu kỳ đã đăng ký và kiểm tra số đã ghi nhận sau mỗi kỳ.

Hồ sơ và các bước đăng ký tham gia BHXH bắt buộc của chủ hộ

Khoản 2 Điều 27 và khoản 2 Điều 28 Luật BHXH, cùng Điều 6 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, cho chủ hộ hai cách đăng ký. Thủ tục được Bộ Nội vụ công bố tại Quyết định 863/QĐ-BNV ngày 07/8/2025; quy trình tiếp nhận và biểu mẫu hiện hành theo Quyết định 366/QĐ-BHXH ngày 29/4/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Cách 1: chủ hộ tự nộp trực tiếp cho cơ quan BHXH

  1. Xác định thời điểm thuộc diện tham gia. Với chủ hộ có doanh thu kê khai trên 1 tỷ đồng/năm, căn cứ là hồ sơ kê khai thuế của hộ. Thời hạn nộp hồ sơ là 30 ngày kể từ ngày chủ hộ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc (khoản 2 Điều 28 Luật BHXH).
  2. Lập hồ sơ. Hồ sơ gồm Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (mẫu TK1-TS, theo Quyết định 366/QĐ-BHXH). Trên tờ khai, chủ hộ ghi mức thu nhập lựa chọn làm căn cứ đóng và phương thức đóng (hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng). Người được hưởng quyền lợi BHYT cao hơn bổ sung giấy tờ chứng minh nếu có.
  3. Nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH cơ sở đang quản lý địa bàn (theo hướng dẫn của BHXH cơ sở nơi hộ kinh doanh đăng ký) theo một trong ba cách: trực tiếp tại bộ phận một cửa hoặc Trung tâm phục vụ hành chính công; trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công của BHXH Việt Nam (cần chữ ký số); hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính.
  4. Nộp tiền theo phương thức đã đăng ký, trước hạn của chu kỳ đầu tiên.
  5. Nhận kết quả. Trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan BHXH cấp sổ BHXH; trường hợp không cấp phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do (khoản 4 Điều 28 Luật BHXH). Chủ hộ nhận thẻ BHYT và theo dõi quá trình đóng trên VssID.

Cách 2: đăng ký qua hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh đang có nhân viên tham gia BHXH thường đã có mã đơn vị với cơ quan BHXH. Khi đó, chủ hộ có thể được kê khai cùng hồ sơ của hộ theo khoản 1 Điều 27 Luật BHXH: hộ lập tờ khai đơn vị (mẫu TK3-TS) nếu chưa đăng ký, danh sách người tham gia (mẫu D02-LT) và tờ khai TK1-TS của chủ hộ. Cách này giúp hộ quản lý chung một đầu mối nộp tiền, nhưng mức đóng và quyền lợi của chủ hộ vẫn theo quy định riêng cho chủ hộ (tự chọn căn cứ, tự đóng 29,5%), không theo tỷ lệ chia giữa người sử dụng lao động và người lao động.

Khi thông tin của chủ hộ thay đổi thì làm gì?

Khi thông tin đăng ký thay đổi, ví dụ chủ hộ chọn lại mức thu nhập sau 12 tháng, đổi phương thức đóng, hoặc doanh thu năm sau xuống dưới mốc, chủ hộ nộp tờ khai điều chỉnh kèm giấy tờ liên quan; cơ quan BHXH điều chỉnh trong 05 ngày làm việc (Điều 29 Luật BHXH). Nếu hộ tạm ngừng hoặc chấm dứt kinh doanh, Quý khách nên báo cơ quan BHXH cùng lúc với thủ tục đăng ký kinh doanh, xem bài Thay đổi, tạm ngừng, chấm dứt hộ kinh doanh.

Đóng BHXH bắt buộc, chủ hộ được hưởng những chế độ gì?

Chủ hộ đóng vào hai quỹ ốm đau và thai sản, hưu trí và tử tuất, nên được hưởng các chế độ tương ứng mà Luật BHXH nêu rõ cho đối tượng tại điểm m khoản 1 Điều 2:

Chế độĐiều kiện chính đối với chủ hộCăn cứ
Ốm đauNghỉ việc để điều trị bệnh không phải bệnh nghề nghiệp, tai nạn không phải tai nạn lao động, chăm sóc con dưới 07 tuổi bị ốm đau; tối đa 30 ngày/năm nếu đóng dưới 15 năm (điều kiện làm việc bình thường)Điều 42, 43 Luật BHXH
Thai sảnLao động nữ sinh con phải đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh; lao động nam có vợ sinh con cũng thuộc đối tượngĐiều 50 Luật BHXH
Hưu tríĐủ tuổi nghỉ hưu và có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lênKhoản 1 Điều 64 Luật BHXH
Tử tuấtThân nhân được hưởng trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất theo điều kiện của luậtĐiều 84 đến Điều 89 Luật BHXH
BHYTĐược cấp thẻ BHYT theo nhóm do người lao động tự đóngĐiểm đ khoản 1 Điều 12 Luật BHYT

So với BHXH tự nguyện (chỉ có trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất và bảo hiểm tai nạn lao động theo khoản 3 Điều 4 Luật BHXH), BHXH bắt buộc của chủ hộ có thêm chế độ ốm đau và chế độ thai sản đầy đủ. Đây là điểm đáng cân nhắc với chủ hộ đang trong độ tuổi sinh con hoặc có con nhỏ.

Ngoài các chế độ, khoản 1 Điều 10 Luật BHXH cho chủ hộ quyền được cấp sổ BHXH, được cơ quan BHXH cung cấp thông tin đóng hằng tháng qua phương tiện điện tử và được xác nhận thông tin đóng khi có yêu cầu.

Doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống: tham gia tự nguyện và hoàn trả tiền đã đóng

Chủ hộ có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống hiện chưa thuộc diện bắt buộc và được cơ quan BHXH hướng dẫn tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian tham gia, bảo đảm các chế độ thai sản, hưu trí, tử tuất sau này (Công văn 2792/BHXH-QLT). BHXH tự nguyện đóng 22% thu nhập do người tham gia tự chọn vào quỹ hưu trí và tử tuất (khoản 1 Điều 36 Luật BHXH), có thêm các phương thức đóng 12 tháng một lần hoặc một lần cho nhiều năm.

Một số chủ hộ đã đóng BHXH bắt buộc trong năm 2026 trước khi có hướng dẫn về mốc 1 tỷ đồng. Trả lời trên Cổng Chính sách trực tuyến của Chính phủ ngày 22/8/2026, BHXH tỉnh Quảng Ngãi nêu rõ: chủ hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm không thuộc diện bắt buộc, số tiền BHXH bắt buộc đã đóng sẽ được hoàn trả; trường hợp đã được giải quyết hưởng chế độ BHXH, BHYT thì cơ quan BHXH thu hồi số tiền đã chi trước khi giảm thu, hoàn trả. Tại TP. Hồ Chí Minh, theo tin Tạp chí Kinh tế Tài chính ngày 14/8/2026, BHXH Thành phố hướng dẫn chi tiết qua Công văn 6046/BHXH-QLT: chủ hộ làm việc tại BHXH cơ sở, lập biên bản xác định doanh thu, nộp hồ sơ đề nghị giảm thu, hoàn trả; người không muốn giảm quá trình tham gia BHYT có thể ghi nguyện vọng vào biên bản để chỉ giảm thu phần BHXH.

Quy trình hoàn trả do BHXH từng địa phương hướng dẫn cụ thể, nên Quý khách nên liên hệ trực tiếp cơ quan BHXH cơ sở đang quản lý để biết hồ sơ cần mang theo. Sau khi hoàn trả, việc chuyển ngay sang BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình từ tháng liền kề giúp quá trình tham gia không bị gián đoạn.

So sánh nhanh: BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện của chủ hộ

Tiêu chíBHXH bắt buộc (doanh thu kê khai trên 1 tỷ đồng)BHXH tự nguyện (doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống)
Căn cứ đóngTự chọn, từ mức tham chiếu đến 20 lần mức tham chiếuTự chọn, từ mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn đến 20 lần mức tham chiếu
Tỷ lệ25% BHXH và 4,5% BHYT22% vào quỹ hưu trí và tử tuất; BHYT tham gia riêng
Phương thứcHằng tháng, 3 tháng, 6 thángHằng tháng, 3, 6, 12 tháng, một lần cho nhiều năm hoặc cho thời gian còn thiếu
Chế độỐm đau, thai sản, hưu trí, tử tuấtTrợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất, bảo hiểm tai nạn lao động
Căn cứ pháp lýĐiều 31, khoản 4 Điều 33 Luật BHXHKhoản 2 Điều 31, Điều 36 Luật BHXH

Những hiểu lầm thường gặp

  • Cho rằng chủ hộ nào có giấy đăng ký kinh doanh cũng phải đóng ngay. Từ 01/01/2026, chỉ chủ hộ kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng thuộc diện bắt buộc. Các chủ hộ còn lại sẽ thuộc diện bắt buộc từ 01/7/2029 theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP.
  • Cho rằng chủ hộ đóng 8% như người làm công. Người làm công chỉ đóng 8% vì người sử dụng lao động đóng thêm phần của họ. Chủ hộ tự đóng toàn bộ 25% BHXH và 4,5% BHYT trên mức thu nhập đã chọn.
  • Lấy lương tối thiểu vùng làm mức đóng thấp nhất. Mức thấp nhất của chủ hộ là mức tham chiếu, bằng lương cơ sở 2.530.000 đồng từ 01/7/2026, không phải lương tối thiểu vùng.
  • Nghĩ rằng đã chọn mức thì giữ nguyên mãi. Chủ hộ được chọn lại sau ít nhất 12 tháng; ngược lại, khi lương cơ sở tăng, căn cứ đóng tối thiểu cũng tăng theo.
  • Gộp nghĩa vụ của chủ hộ với nghĩa vụ đóng cho nhân viên. Hộ có doanh thu dưới mốc vẫn phải đóng BHXH cho nhân viên có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng; hai nghĩa vụ này độc lập với nhau.
  • Cho rằng doanh thu dưới mốc thì tiền đã đóng bắt buộc bị mất. Hướng dẫn của BHXH một số địa phương (TP. Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi) cho phép hoàn trả, sau khi trừ các chế độ BHXH, BHYT đã hưởng (nếu có); Quý khách liên hệ BHXH cơ sở nơi đang đóng để được hướng dẫn hồ sơ.
  • Chờ cơ quan BHXH gọi mới đăng ký. Luật đặt thời hạn 30 ngày kể từ ngày thuộc diện tham gia; chủ hộ nên chủ động nộp hồ sơ khi doanh thu kê khai đã vượt mốc.

Thái Tín hỗ trợ gì cho chủ hộ kinh doanh về BHXH

Thái Tín là đầu mối giúp chủ hộ xác định đúng nghĩa vụ và kết nối đối tác chuyên môn phù hợp để thực hiện thủ tục:

  • Kiểm tra doanh thu kê khai của hộ theo năm để xác định chủ hộ đang thuộc diện bắt buộc, diện tự nguyện, hay thuộc trường hợp được hoàn trả tiền đã đóng.
  • Lập bảng so sánh tiền đóng theo các mức thu nhập lựa chọn và theo phương thức hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng, để chủ hộ chọn phương án phù hợp với dòng tiền.
  • Chuẩn bị tờ khai TK1-TS, hồ sơ điều chỉnh khi đổi mức hoặc khi doanh thu thay đổi, và kết nối đối tác xử lý phần nộp hồ sơ trực tuyến với cơ quan BHXH.
  • Với hộ có thuê lao động hoặc đang cân nhắc chuyển lên công ty, phối hợp kiểm tra đồng thời phần BHXH của nhân viên để quá trình đóng không gián đoạn; xem thêm bài Chuyển hộ kinh doanh lên công ty.

Quý khách gửi doanh thu kê khai các kỳ gần nhất, thông tin đăng ký hộ kinh doanh và tình trạng tham gia BHXH hiện tại để Thái Tín lập lộ trình xử lý và kết nối đối tác chuyên môn phù hợp. Nếu hộ chưa đăng ký kinh doanh, xem trước bài Đăng ký hộ kinh doanh.

Hỏi đáp

Hộ kinh doanh của tôi có doanh thu 1,5 tỷ đồng/năm, chủ hộ có phải đóng BHXH bắt buộc không?

Có. Từ 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng và thuộc diện nộp thuế GTGT, TNCN là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc (điểm m khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 41/2024/QH15, khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, theo hướng dẫn tại Công văn 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam). Chủ hộ nộp tờ khai đăng ký cho cơ quan BHXH trong 30 ngày kể từ ngày thuộc diện tham gia (khoản 2 Điều 28 Luật BHXH).

Chủ hộ kinh doanh đóng BHXH bắt buộc thấp nhất bao nhiêu tiền một tháng?

Từ 01/7/2026, mức thấp nhất là 746.350 đồng/tháng, gồm 632.500 đồng BHXH (25% của mức tham chiếu 2.530.000 đồng) và 113.850 đồng BHYT (4,5% của 2.530.000 đồng). Mức cao nhất là 14.927.000 đồng/tháng nếu chọn căn cứ đóng 50.600.000 đồng. Căn cứ: điểm d khoản 1 Điều 31 và khoản 4 Điều 33 Luật BHXH 41/2024/QH15; điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP; Nghị định 161/2026/NĐ-CP về mức lương cơ sở.

Chủ hộ có được tự chọn mức thu nhập để đóng không, và được đổi mức không?

Được. Chủ hộ tự chọn tiền lương làm căn cứ đóng, thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng; sau ít nhất 12 tháng đóng theo mức đã chọn thì được chọn lại (điểm d khoản 1 Điều 31 Luật BHXH 41/2024/QH15). Khi chưa bãi bỏ lương cơ sở, mức tham chiếu bằng lương cơ sở (khoản 13 Điều 141 Luật BHXH).

Chủ hộ kinh doanh có được đóng BHXH theo quý hoặc nửa năm không?

Được. Chủ hộ đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc đóng qua hộ kinh doanh, theo phương thức hằng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng một lần; thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng (điểm b khoản 4 Điều 33 Luật BHXH 41/2024/QH15). Ví dụ chu kỳ tháng 1 đến tháng 3 thì hạn chậm nhất là ngày 30/4.

Chủ hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng đã lỡ đóng BHXH bắt buộc năm 2026 thì xử lý thế nào?

Theo trả lời của BHXH tỉnh Quảng Ngãi và hướng dẫn của BHXH TP. Hồ Chí Minh, chủ hộ không thuộc diện bắt buộc được hoàn trả số tiền BHXH bắt buộc đã đóng; nếu đã được giải quyết chế độ BHXH, BHYT trong thời gian đó, cơ quan BHXH thu hồi số tiền đã chi trước khi giảm thu, hoàn trả (trả lời trên Cổng Chính sách trực tuyến của Chính phủ ngày 22/8/2026; Công văn 6046/BHXH-QLT của BHXH TP. Hồ Chí Minh, theo tin Tạp chí Kinh tế Tài chính ngày 14/8/2026). Đây là hướng dẫn của địa phương, chưa phải quy định chung; Quý khách liên hệ BHXH cơ sở nơi đang đóng để lập biên bản và hồ sơ đề nghị hoàn trả.

Chủ hộ kinh doanh đang có hợp đồng lao động ở công ty khác thì đóng BHXH theo tư cách nào?

Chủ hộ đồng thời thuộc đối tượng khác, như người làm việc theo hợp đồng lao động, thì tham gia BHXH bắt buộc theo đối tượng tương ứng đó, theo thứ tự đến trước (điểm a khoản 3 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP). Trường hợp này Quý khách nên đối chiếu với cơ quan BHXH đang quản lý sổ để xác định đúng tư cách tham gia, tránh đóng trùng.

Chủ hộ đã đủ tuổi nghỉ hưu có phải đóng BHXH bắt buộc không?

Không, trừ trường hợp thời gian đóng BHXH còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hằng tháng (điểm c khoản 7 Điều 2 Luật BHXH 41/2024/QH15). Tuổi nghỉ hưu tính theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động.

Căn cứ pháp lý · ngày kiểm

Kiểm ngày 22/10/2026 · kiểm tra lại 22/01/2027 hoặc khi có văn bản sửa đổi. Nội dung là giải thích chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp.

  1. Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (ban hành 29/6/2024, hiệu lực 01/7/2025): điểm m khoản 1 Điều 2 (chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh); điểm e khoản 5 và điểm c khoản 7 Điều 2 (đồng thời nhiều đối tượng; chủ hộ đủ tuổi nghỉ hưu); khoản 2 Điều 4 (các chế độ BHXH bắt buộc); khoản 1 Điều 10 (quyền của người tham gia); khoản 2 Điều 27, khoản 2 và 4 Điều 28 (hồ sơ, hạn 30 ngày, cấp sổ trong 05 ngày làm việc); điểm d khoản 1 Điều 31 (tự chọn căn cứ đóng, chọn lại sau 12 tháng); khoản 4 Điều 33 (3% quỹ ốm đau và thai sản, 22% quỹ hưu trí và tử tuất; đóng hằng tháng, 03 hoặc 06 tháng; hạn đóng); Điều 42, 50, 64 (ốm đau, thai sản, lương hưu áp dụng cho đối tượng điểm m); khoản 13 Điều 141 (mức tham chiếu bằng lương cơ sở).
  2. Nghị định 158/2025/NĐ-CP (ban hành 25/6/2025, hiệu lực 01/7/2025): khoản 2 Điều 3 (chủ hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai tham gia bắt buộc; chủ hộ còn lại từ 01/7/2029); điểm a khoản 3 Điều 3 (chủ hộ đồng thời thuộc nhiều đối tượng); khoản 1, 2 Điều 6 (đăng ký qua hộ kinh doanh hoặc trực tiếp với cơ quan BHXH).
  3. Công văn 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam gửi BHXH các tỉnh, thành phố về thu, đóng BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh: chia ba giai đoạn (01/7/2025 đến trước 01/01/2026 theo Thông tư 40/2021/TT-BTC; từ 01/01/2026 chủ hộ kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng; từ 01/7/2029 chủ hộ còn lại). Cùng hướng với Công văn 2220/BHXH-QLT ngày 30/6/2026 trả lời BHXH tỉnh Vĩnh Long.
  4. Nghị định 68/2026/NĐ-CP (05/3/2026) về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP (ban hành 29/4/2026, áp dụng từ 01/01/2026): mốc doanh thu chịu thuế GTGT, TNCN của hộ kinh doanh nâng từ trên 500 triệu lên trên 1 tỷ đồng/năm; hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống thông báo doanh thu thực tế với cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/01 năm sau (theo trích dẫn tại Công văn 2792/BHXH-QLT).
  5. Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi bởi Luật 51/2024/QH15, điểm đ khoản 1 Điều 12 (chủ hộ kinh doanh thuộc diện BHXH bắt buộc là đối tượng BHYT); Nghị định 188/2025/NĐ-CP (ban hành 01/7/2025, hiệu lực 15/8/2025), điểm b khoản 1 Điều 6 (BHYT bằng 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, do đối tượng tự đóng).
  6. Nghị định 161/2026/NĐ-CP (ban hành 15/5/2026, hiệu lực 01/7/2026), khoản 2 Điều 3: lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng; trước đó 2.340.000 đồng/tháng theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP.
  7. Quyết định 863/QĐ-BNV ngày 07/8/2025 của Bộ Nội vụ công bố thủ tục đăng ký tham gia BHXH và cấp sổ BHXH (chủ hộ tự nộp tờ khai, thời hạn giải quyết 05 ngày làm việc, nộp trực tiếp, trực tuyến hoặc bưu chính); mẫu TK1-TS, TK3-TS, D02-LT ban hành kèm Quyết định 366/QĐ-BHXH ngày 29/4/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam về Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT (thay Quyết định 595/QĐ-BHXH và các quyết định sửa đổi).
  8. Hoàn trả cho chủ hộ dưới mốc: trả lời của BHXH tỉnh Quảng Ngãi trên Cổng Chính sách trực tuyến (chinhsachonline.chinhphu.vn, 22/8/2026); Công văn 5628/BHXH-QLT (20/7/2026) của BHXH TP. Hồ Chí Minh; Công văn 6046/BHXH-QLT của BHXH TP. Hồ Chí Minh (theo tin Tạp chí Kinh tế Tài chính ngày 14/8/2026) — văn bản địa phương, các tỉnh khác thực hiện theo hướng dẫn của BHXH nơi quản lý.
  9. Đã tra sửa đổi, thay thế ngày 22/10/2026: chưa thấy văn bản sửa khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP; Luật BHXH 41/2024/QH15 được sửa đổi bởi một số luật chuyên ngành năm 2025 nhưng không đổi các điều dùng trong bài này (theo kết quả tra ngày 20/10/2026 của bài mức đóng BHXH 2026 và tra lại ngày 22/10/2026).

Tra cứu văn bản, tiêu chuẩn gốc