Bỏ thuế khoán, lên công ty: xử lý BHXH chủ hộ, nhân viên

Năm 2026 là năm nhiều hộ kinh doanh phải thay đổi cùng lúc hai việc. Thứ nhất, thuế khoán chấm dứt từ ngày 01/01/2026, mọi hộ chuyển sang tự kê khai doanh thu. Thứ hai, không ít hộ đã có doanh thu lớn, có nhân viên, có khách hàng cần hóa đơn, nên tính đến việc chuyển lên công ty. Cả hai thay đổi đều chạm đến bảo hiểm xã hội (BHXH), nhưng theo hai hướng khác nhau: bỏ thuế khoán liên quan đến việc chủ hộ có phải đóng BHXH bắt buộc hay không, còn chuyển lên công ty liên quan đến việc chuyển quá trình đóng BHXH của người lao động và cách đóng của chính chủ hộ khi trở thành người quản lý doanh nghiệp.

Trả lời nhanh: bỏ thuế khoán không có nghĩa mọi chủ hộ đều phải đóng BHXH bắt buộc. Từ 01/01/2026, chỉ chủ hộ có doanh thu kê khai năm trên 1 tỷ đồng, tức thuộc diện nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN), mới tham gia BHXH bắt buộc; chủ hộ từ 1 tỷ đồng trở xuống được hướng dẫn tham gia tự nguyện cho đến khi thuộc diện bắt buộc từ 01/7/2029. Khi chuyển lên công ty, công ty đăng ký mã đơn vị mới và báo tăng người lao động, người lao động giữ nguyên mã số BHXH và được cộng nối thời gian đóng. Chủ hộ trở thành chủ sở hữu, giám đốc công ty vẫn đóng BHXH bắt buộc dù có nhận lương hay không, chỉ khác cách tính.

Bài này tập trung vào giai đoạn chuyển tiếp. Phần nghĩa vụ hợp đồng lao động và BHXH của người làm thuê cho hộ đã có ở bài Hộ kinh doanh thuê lao động: hợp đồng, bảo hiểm xã hội; thủ tục đăng ký chuyển đổi có ở bài Chuyển hộ kinh doanh lên công ty; các mốc thuế có ở bài Thuế hộ kinh doanh từ 2026.

Bỏ thuế khoán thay đổi gì đối với BHXH của chủ hộ?

Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 lần đầu đưa chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh vào nhóm tham gia BHXH bắt buộc (điểm m khoản 1 Điều 2), nhưng giao Chính phủ quy định lộ trình. Nghị định 158/2025/NĐ-CP (khoản 2 Điều 3) chia chủ hộ thành hai nhóm: chủ hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai tham gia bắt buộc từ 01/7/2025, các chủ hộ còn lại tham gia bắt buộc từ 01/7/2029.

Cách chia này gắn trực tiếp với phương pháp nộp thuế. Khi Nghị quyết 198/2025/QH15 (khoản 6 Điều 10) chấm dứt thuế khoán từ 01/01/2026, mọi hộ đều kê khai, nên câu chữ “nộp thuế theo phương pháp kê khai” không còn phân biệt được hộ lớn với hộ nhỏ. Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã hướng dẫn cách hiểu tại Công văn 2220/BHXH-QLT ngày 30/6/2026 và nhắc lại cho toàn ngành tại Công văn 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026: căn cứ là mức doanh thu chịu thuế mà Nghị định 141/2026/NĐ-CP đã nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng/năm.

Giai đoạn	Chủ hộ thuộc diện BHXH bắt buộc	Căn cứ xác định
Trước 01/7/2025	Chưa có quy định đưa chủ hộ vào diện bắt buộc	Luật BHXH 2014 không có nhóm này
01/7/2025 đến trước 01/01/2026	Chủ hộ của hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai	Khoản 1 Điều 4, khoản 1 Điều 5 Thông tư 40/2021/TT-BTC, theo Công văn 2792/BHXH-QLT
Từ 01/01/2026	Chủ hộ có mức kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng, thuộc diện nộp thuế GTGT, TNCN	Nghị định 68/2026/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP; Công văn 2220/BHXH-QLT, 2792/BHXH-QLT
Từ 01/7/2029	Chủ hộ của các hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại	Điểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP

Điều cần nhớ: mốc 1 tỷ đồng của BHXH không phải một con số riêng do ngành BHXH đặt ra, mà đi theo mốc doanh thu chịu thuế. Nếu mốc thuế thay đổi, cách xác định đối tượng BHXH của chủ hộ nhiều khả năng cũng phải được hướng dẫn lại. Quý khách nên theo dõi cả văn bản thuế lẫn văn bản của cơ quan BHXH.

Chủ hộ chuyển từ khoán sang kê khai có tự động thuộc diện bắt buộc không?

Không tự động. Việc chuyển từ khoán sang kê khai chỉ thay đổi cách hộ khai doanh thu với cơ quan thuế. Việc chủ hộ có thuộc diện BHXH bắt buộc hay không phụ thuộc vào mức doanh thu kê khai năm có vượt 1 tỷ đồng hay không.

Theo Công văn 2792/BHXH-QLT, hộ kinh doanh tự xác định có mức doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống thì thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/01 của năm dương lịch tiếp theo. Với hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng, hộ kê khai và nộp thuế GTGT, TNCN, đồng thời bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc khởi tạo từ máy tính tiền (khoản 5 Điều 8 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP). Dữ liệu kê khai này là căn cứ để cơ quan BHXH xác định chủ hộ nào phải tham gia bắt buộc.

Một số tình huống Quý khách nên phân biệt:

Hộ từng nộp khoán, doanh thu năm 2026 dưới 1 tỷ đồng: chủ hộ chưa thuộc diện bắt buộc; có thể tham gia BHXH tự nguyện nếu muốn tích lũy thời gian đóng cho lương hưu.
Hộ từng nộp khoán, doanh thu năm 2026 trên 1 tỷ đồng: chủ hộ thuộc diện bắt buộc và nộp hồ sơ đăng ký tham gia cho cơ quan BHXH.
Hộ có doanh thu dao động quanh 1 tỷ đồng: tình trạng tham gia có thể thay đổi theo từng năm; căn cứ là hồ sơ kê khai thuế và thông báo doanh thu thực tế hộ gửi cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/01 năm sau (Công văn 2792/BHXH-QLT). Quý khách nên xác nhận với cơ quan BHXH quản lý trực tiếp thời điểm báo tăng hoặc báo giảm khi doanh thu vượt hoặc xuống dưới mốc.

Nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động của hộ là chuyện khác hẳn. Hộ kinh doanh có thuê người theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên là người sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo khoản 3 Điều 2 Luật BHXH, không phụ thuộc doanh thu của hộ hay việc hộ nộp thuế theo cách nào.

Hộ đã nộp thuế kê khai trong nửa cuối năm 2025 cần kiểm tra lại điều gì?

Đây là nhóm dễ bị bỏ sót nhất. Trong năm 2025, phần lớn hộ nhỏ nộp thuế khoán, nhưng một số hộ có quy mô lớn đã nộp thuế theo phương pháp kê khai theo Thông tư 40/2021/TT-BTC. Theo Công văn 2792/BHXH-QLT, trong giai đoạn từ 01/7/2025 đến trước 01/01/2026, chủ hộ của những hộ này đã thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Nếu hộ của Quý khách nộp thuế kê khai trong khoảng thời gian đó mà chủ hộ chưa đăng ký tham gia, cần kiểm tra lại sáu tháng cuối năm 2025. Chủ hộ thuộc diện bắt buộc đóng sau thời hạn là một trong các trường hợp truy thu được quy định tại điểm c khoản 1 Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP (xem mục rủi ro truy thu bên dưới). Việc chủ động làm việc với cơ quan BHXH để xác định số phải đóng thường giúp giảm chi phí so với để kéo dài, vì khoản tính thêm theo ngày tăng dần theo thời gian.

Đã lỡ đóng BHXH bắt buộc khi doanh thu dưới 1 tỷ đồng thì sao?

Đầu năm 2026, khi hướng dẫn chưa thống nhất, một số chủ hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng đã được thu BHXH bắt buộc. Trả lời của BHXH tỉnh Quảng Ngãi đăng trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ ngày 22/8/2026 nêu rõ cách xử lý:

Chủ hộ xác định doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm không thuộc đối tượng BHXH bắt buộc, số tiền BHXH bắt buộc đã đóng được hoàn trả.
Chủ hộ không thuộc đối tượng thì không được hưởng các chế độ BHXH, BHYT theo diện bắt buộc. Nếu đã được giải quyết chế độ (ví dụ thai sản), cơ quan BHXH thu hồi số tiền đã chi trước khi giảm thu, hoàn trả.
Cơ quan BHXH khuyến khích chủ hộ chuyển sang BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình ngay từ tháng liền kề để quá trình tham gia liên tục.

Trước khi đề nghị hoàn trả, Quý khách nên cân nhắc lợi ích của việc giữ quá trình đóng: nếu chủ hộ muốn có lương hưu, việc chuyển ngay sang tự nguyện giúp không đứt quãng. Thủ tục chuyển hình thức tham gia dùng Tờ khai đăng ký, điều chỉnh thông tin tham gia BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS) ban hành kèm Quyết định 366/QĐ-BHXH.

Chủ hộ thuộc diện bắt buộc đóng bao nhiêu?

Chủ hộ tự chọn tiền lương làm căn cứ đóng, thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu; sau ít nhất 12 tháng đóng theo mức đã chọn mới được chọn lại (điểm d khoản 1 Điều 31 Luật BHXH). Mức đóng hằng tháng bằng 3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất (điểm a khoản 4 Điều 33). Chủ hộ đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc qua hộ kinh doanh, theo chu kỳ hằng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng; hạn chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng (điểm b khoản 4 Điều 33). Ngoài ra, chủ hộ thuộc diện bắt buộc đóng BHYT bằng 4,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, do bản thân đóng (điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP).

Ví dụ minh họa (giả định chủ hộ chọn mức thấp nhất, mức tham chiếu bằng lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng từ 01/7/2026 theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP):

Khoản	Cách tính	Số tiền/tháng
BHXH bắt buộc	25% x 2.530.000	632.500 đồng
BHYT	4,5% x 2.530.000	113.850 đồng
Cộng		746.350 đồng

Nếu chọn đóng 06 tháng một lần, tổng tiền mỗi chu kỳ là 746.350 x 6 = 4.478.100 đồng, với điều kiện mức tham chiếu không thay đổi trong chu kỳ. Chủ hộ không thuộc diện bảo hiểm thất nghiệp, vì Luật Việc làm 74/2025/QH15 (khoản 1 Điều 31) chỉ áp dụng cho người làm việc theo hợp đồng và người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã có hưởng tiền lương. Bảng tỷ lệ chung của doanh nghiệp và người lao động có ở bài Mức đóng BHXH, BHYT, BHTN năm 2026.

Chuyển hộ lên công ty: BHXH của người lao động được chuyển thế nào?

Khi hộ chuyển lên công ty theo Điều 27 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, công ty là một chủ thể mới với mã số doanh nghiệp mới; hộ không được hoạt động kể từ khi công ty được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, và chỉ chuyển sang tình trạng đã chấm dứt sau khi cơ quan thuế xác nhận hộ hoàn thành nghĩa vụ thuế. Với cơ quan BHXH, hộ và công ty cũng là hai đơn vị tham gia khác nhau: hộ có mã đơn vị của hộ, công ty phải đăng ký mã đơn vị của công ty.

Quy trình thu hiện hành là Quyết định 366/QĐ-BHXH ngày 29/4/2026, có hiệu lực từ 01/5/2026 và thay thế Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017. Theo quy trình này, đơn vị sử dụng lao động kê khai Tờ khai đơn vị đăng ký, điều chỉnh thông tin tham gia (Mẫu TK3-TS) và lập Danh sách tham gia, điều chỉnh đóng BHXH, BHYT, BHTN (Mẫu D02-LT). Trên Mẫu TK3-TS, “Hộ kinh doanh” và “công ty trách nhiệm hữu hạn”, “công ty cổ phần” là các loại hình đơn vị khác nhau; mỗi người lao động trên Mẫu D02-LT được ghi bằng mã số BHXH của chính người đó.

Trên thực tế, việc chuyển gồm hai đầu:

Đầu việc	Đơn vị cũ (hộ kinh doanh)	Đơn vị mới (công ty)
Đăng ký đơn vị	Giữ mã đơn vị đến khi thống nhất xong số tiền	Kê khai Mẫu TK3-TS để được cấp mã đơn vị
Người lao động	Báo giảm người lao động chuyển sang công ty	Báo tăng người lao động trên Mẫu D02-LT, ghi mã số BHXH đã có
Tiền đóng	Nộp đủ BHXH, BHYT, BHTN đến tháng chuyển	Đóng từ tháng người lao động làm việc cho công ty
Hợp đồng lao động	Chấm dứt hoặc chuyển tiếp theo thỏa thuận	Ký hợp đồng lao động đứng tên công ty

Thời gian đóng tại hộ và tại công ty được cộng nối trên cùng mã số BHXH, người lao động không phải bắt đầu lại. Điều kiện quan trọng là hộ đã nộp đủ tiền. Quyết định 366/QĐ-BHXH hướng dẫn: đơn vị không chậm đóng thì cơ quan BHXH xác nhận thời gian đóng đến hết tháng thông báo; đơn vị chậm đóng, trốn đóng thì chỉ xác nhận thời gian đóng đến thời điểm đã đóng. Nói cách khác, khoản nợ BHXH của hộ không tự chuyển thành “thời gian đóng” của người lao động; nếu hộ còn nợ, thời gian đóng của người lao động chỉ được ghi nhận đến tháng cuối cùng hộ đã đóng.

Chủ hộ cũng nên lưu ý: cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình (khoản 1 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP), và việc hộ chấm dứt hoạt động không xóa khoản BHXH còn nợ cho người lao động trong thời gian hộ sử dụng lao động. Cách an toàn là đối chiếu và thống nhất số liệu với cơ quan BHXH trước, rồi mới báo tăng sang công ty.

Chủ hộ trở thành giám đốc, chủ sở hữu công ty thì đóng BHXH thế nào?

Sau khi hộ chấm dứt, người từng là chủ hộ không còn tham gia theo nhóm “chủ hộ kinh doanh”. Nếu người đó là chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên kiêm Chủ tịch công ty, Giám đốc, hoặc là thành viên Hội đồng thành viên, Giám đốc của công ty hai thành viên, thì là người quản lý doanh nghiệp theo khoản 24 Điều 4 Luật Doanh nghiệp. Luật BHXH 2024 đưa người quản lý doanh nghiệp vào diện bắt buộc ở cả hai trường hợp: có hưởng tiền lương (điểm i khoản 1 Điều 2) và không hưởng tiền lương (điểm n khoản 1 Điều 2).

Tiêu chí	Có hưởng tiền lương (điểm i)	Không hưởng tiền lương (điểm n)
Căn cứ đóng	Tiền lương tháng do công ty trả: mức lương, phụ cấp lương và khoản bổ sung trả thường xuyên, ổn định (điểm b khoản 1 Điều 31)	Tự chọn từ mức tham chiếu đến 20 lần mức tham chiếu; chọn lại sau ít nhất 12 tháng (điểm d khoản 1 Điều 31)
BHXH	Công ty 17%, cá nhân 8% (khoản 1 Điều 34, khoản 1 Điều 33)	Cá nhân 25% (điểm a khoản 4 Điều 33)
Phương thức	Công ty đóng hằng tháng	Đóng trực tiếp hoặc qua công ty, hằng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng
Bảo hiểm thất nghiệp	Có, mỗi bên 1% (điểm d khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm; Điều 4 Nghị định 374/2025/NĐ-CP)	Không thuộc diện
BHYT	Có	4,5% căn cứ đóng, cá nhân đóng

Ví dụ minh họa với giả định giám đốc nhận tiền lương tháng 20.000.000 đồng từ công ty (chưa gồm BHYT và quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp):

Khoản	Công ty đóng	Giám đốc đóng
BHXH	17% x 20.000.000 = 3.400.000 đồng	8% x 20.000.000 = 1.600.000 đồng
Bảo hiểm thất nghiệp	1% x 20.000.000 = 200.000 đồng	1% x 20.000.000 = 200.000 đồng
Cộng	3.600.000 đồng	1.800.000 đồng

Nếu cùng người đó không nhận lương và chọn mức tham chiếu, khoản đóng là 632.500 đồng BHXH và 113.850 đồng BHYT mỗi tháng như ví dụ của chủ hộ ở trên. Việc nhận lương hay không cần được quyết định từ đầu và thể hiện rõ trong quyết định của chủ sở hữu hoặc Hội đồng thành viên, vì nó quyết định nhóm đối tượng, người đóng và mức đóng. Cách hạch toán khoản lương và khoản đóng này vào chi phí của công ty nên được trao đổi với kế toán phụ trách trước khi chọn phương án.

Một người có thể đồng thời thuộc nhiều nhóm, chẳng hạn vẫn giữ một hộ kinh doanh khác ở địa phương khác trong khi làm giám đốc công ty. Điểm a khoản 3 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định chủ hộ đồng thời thuộc các nhóm như người làm việc theo hợp đồng lao động hoặc người quản lý doanh nghiệp thì tham gia BHXH bắt buộc theo nhóm tương ứng đó, không đóng hai lần với tư cách chủ hộ. Trường hợp này nên được xác nhận với cơ quan BHXH khi đăng ký.

Nên làm theo thứ tự nào khi vừa bỏ thuế khoán vừa chuyển lên công ty?

Nhiều hộ vừa chuyển sang kê khai năm 2026 vừa dự định lên công ty trong năm. Thứ tự hợp lý như sau:

Mốc	Việc cần làm	Ghi chú
Trước khi nộp hồ sơ chuyển đổi	Xác định doanh thu kê khai năm 2025, 2026 của hộ; xác định chủ hộ đã thuộc diện bắt buộc ở giai đoạn nào	Nhóm nộp thuế kê khai từ 01/7/2025 cần kiểm tra sáu tháng cuối năm 2025
Trước khi nộp hồ sơ chuyển đổi	Đối chiếu danh sách người lao động của hộ với dữ liệu đóng BHXH; nộp đủ số còn thiếu	Tránh để người lao động bị xác nhận thời gian đóng dừng ở tháng cũ
Khi công ty được cấp giấy chứng nhận	Hộ không được hoạt động từ thời điểm này (khoản 4 Điều 27 Nghị định 168/2025/NĐ-CP)	Hợp đồng lao động mới ký đứng tên công ty
Trong tháng đầu hoạt động của công ty	Công ty kê khai TK3-TS, báo tăng người lao động trên D02-LT; hộ báo giảm	Khớp tháng báo giảm và báo tăng để không trống tháng
Cùng thời điểm	Quyết định giám đốc, chủ sở hữu có hưởng lương hay không; đăng ký tham gia theo điểm i hoặc điểm n	Chủ hộ dừng tham gia với tư cách chủ hộ khi hộ chấm dứt

Rủi ro bị truy thu nằm ở đâu?

Có ba điểm Quý khách nên kiểm tra trước, vì đều có thể dẫn đến truy thu hoặc khoản tính thêm theo ngày.

Chủ hộ thuộc diện bắt buộc nhưng đóng muộn. Điểm c khoản 1 Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định đối tượng tại điểm m, điểm n khoản 1 Điều 2 Luật BHXH (chủ hộ và người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương) đóng sau thời hạn chậm nhất là một trường hợp truy thu. Theo điểm b khoản 2 Điều 8, số tiền truy thu gồm số phải đóng theo điểm a khoản 4 Điều 33 Luật BHXH và khoản bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền phải đóng và số ngày đóng sau thời hạn. Ví dụ giả định: chủ hộ phải đóng 632.500 đồng BHXH của một tháng nhưng nộp chậm 90 ngày so với hạn, khoản tính thêm là 632.500 x 0,03% x 90 = 17.077,5 đồng, làm tròn khoảng 17.078 đồng. Con số mỗi tháng không lớn, nhưng nếu dồn nhiều tháng, nhiều người thì đáng kể.

Hộ còn nợ BHXH của người lao động khi chuyển lên công ty. Đây là nghĩa vụ của người sử dụng lao động, có thể bị coi là chậm đóng hoặc trốn đóng theo Điều 38, 39 Luật BHXH, với khoản nộp thêm 0,03%/ngày và xử phạt hành chính. Chi tiết mức xử lý có ở bài Chậm đóng, đóng thiếu BHXH.

Công ty chậm đăng ký đơn vị hoặc chậm báo tăng. Khi người lao động đã làm việc cho công ty mà công ty chưa đăng ký, các tháng trống phải được đóng bổ sung. Đồng thời, người lao động có thể chưa có thẻ BHYT trong thời gian chậm đóng; Quyết định 366/QĐ-BHXH nhắc lại trách nhiệm hoàn trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh mà người lao động đã tự chi trong thời gian chưa có thẻ do chậm đóng, trốn đóng (khoản 4 Điều 49 Luật Bảo hiểm y tế, sửa đổi bởi Luật 51/2024/QH15).

Hồ sơ và các bước cần chuẩn bị

Với chủ hộ còn tiếp tục kinh doanh dưới dạng hộ:

Xác định doanh thu kê khai năm của hộ và đối chiếu với mốc 1 tỷ đồng.
Nếu thuộc diện bắt buộc: kê khai Mẫu TK1-TS (phần thông tin bổ sung dành cho chủ hộ ghi mức tiền lương lựa chọn và phương thức đóng), nộp qua hộ kinh doanh hoặc trực tiếp cho cơ quan BHXH; có thể nộp qua Cổng dịch vụ công quốc gia.
Nếu dưới mốc: cân nhắc tham gia BHXH tự nguyện; nếu đã lỡ đóng bắt buộc, làm việc với cơ quan BHXH về hoàn trả hoặc chuyển hình thức.

Với hộ chuyển lên công ty:

Lập danh sách người lao động đang làm cho hộ, mã số BHXH từng người, tháng đã đóng gần nhất.
Đối chiếu Thông báo kết quả đóng của hộ (Mẫu C12-TS) để biết hộ có còn chậm đóng hay không; nộp đủ trước khi chuyển.
Nộp hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh. Từ 23/7/2026, Nghị định 296/2026/NĐ-CP (khoản 7 Điều 4 bổ sung vào Nghị định 168/2025/NĐ-CP) cho phép cơ quan đăng ký khai thác dữ liệu đã có thay cho việc nộp bản sao Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, khi dữ liệu đã được kết nối.
Sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp: ký hợp đồng lao động đứng tên công ty; công ty kê khai Mẫu TK3-TS và Mẫu D02-LT; hộ báo giảm người lao động.
Đăng ký tham gia cho giám đốc, chủ sở hữu theo đúng nhóm có lương hoặc không lương.
Kiểm tra lại trên ứng dụng VssID của từng người lao động để chắc chắn quá trình đóng đã được cộng nối.

Những hiểu lầm thường gặp

“Bỏ thuế khoán thì chủ hộ nào cũng phải đóng BHXH bắt buộc.” Không đúng. Theo hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, từ 01/01/2026 chỉ chủ hộ có doanh thu kê khai năm trên 1 tỷ đồng thuộc diện bắt buộc; nhóm còn lại thuộc diện bắt buộc từ 01/7/2029.

“Doanh thu dưới 1 tỷ đồng thì hộ không phải lo BHXH.” Không đúng. Mốc 1 tỷ đồng chỉ áp dụng cho chủ hộ. Người lao động có hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên vẫn phải được đóng BHXH bắt buộc dù hộ có doanh thu bao nhiêu.

“Lên công ty thì nhân viên phải làm sổ BHXH mới.” Không đúng. Người lao động giữ mã số BHXH đã có; công ty báo tăng trên mã số đó và thời gian đóng được cộng nối, miễn là phần đóng tại hộ đã được nộp đủ.

“Giám đốc kiêm chủ sở hữu không nhận lương thì không phải đóng BHXH.” Không đúng từ 01/7/2025. Người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương thuộc diện bắt buộc theo điểm n khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024, tự chọn mức đóng từ mức tham chiếu.

“Hộ chấm dứt thì nợ BHXH cũ cũng chấm dứt.” Không đúng. Khoản chưa đóng cho người lao động vẫn phải được xử lý; cơ quan BHXH chỉ xác nhận thời gian đóng đến thời điểm đơn vị đã đóng.

“Đóng nhầm diện bắt buộc thì cứ giữ nguyên, sau này tính hưởng bình thường.” Cần thận trọng. Theo trả lời của BHXH tỉnh Quảng Ngãi (22/8/2026), chủ hộ không thuộc diện bắt buộc thì không được hưởng chế độ theo diện bắt buộc, khoản đã chi có thể bị thu hồi trước khi hoàn trả tiền đóng.

Thái Tín hỗ trợ được gì

Thái Tín là đầu mối giúp hộ kinh doanh đi qua giai đoạn chuyển tiếp này một cách gọn gàng:

Kiểm tra doanh thu kê khai và phương pháp nộp thuế của hộ qua từng giai đoạn để xác định chủ hộ thuộc diện BHXH bắt buộc từ khi nào, hoặc chưa thuộc diện.
Lập danh sách người lao động, đối chiếu tình trạng đóng BHXH của hộ trước khi chuyển đổi, để công ty mới tiếp nhận người lao động với quá trình đóng liền mạch.
Phối hợp hồ sơ đăng ký thành lập công ty trên cơ sở chuyển đổi hộ kinh doanh, đăng ký đơn vị tham gia BHXH cho công ty và báo tăng người lao động.
Trình bày rõ hai phương án có lương và không lương cho giám đốc, chủ sở hữu, kèm số liệu đóng cụ thể để Quý khách chọn.

Với hộ có nhiều lao động, nhiều điểm kinh doanh hoặc đã có thời gian đóng chưa đủ, Thái Tín kết nối đối tác chuyên môn xử lý phần đối chiếu và làm việc với cơ quan BHXH; kết quả cuối cùng do cơ quan BHXH xem xét, xác nhận.

Hỏi đáp

Hộ kinh doanh bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai thì chủ hộ có phải đóng BHXH bắt buộc ngay không?

Không phải mọi trường hợp. Từ 01/01/2026, mọi hộ kinh doanh đều kê khai doanh thu với cơ quan thuế, nhưng Bảo hiểm xã hội Việt Nam hướng dẫn chỉ tiếp nhận hồ sơ BHXH bắt buộc của chủ hộ có mức kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng, tức thuộc diện nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP. Chủ hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống được hướng dẫn tham gia BHXH tự nguyện; từ 01/7/2029 nhóm này thuộc diện bắt buộc theo điểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP (Công văn 2220/BHXH-QLT ngày 30/6/2026, Công văn 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026).

Chủ hộ doanh thu dưới 1 tỷ đồng đã lỡ đóng BHXH bắt buộc thì xử lý ra sao?

Theo trả lời của BHXH tỉnh Quảng Ngãi đăng trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ ngày 22/8/2026, chủ hộ xác định doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm không thuộc đối tượng BHXH bắt buộc, số tiền BHXH bắt buộc đã đóng được hoàn trả. Nếu đã được giải quyết chế độ BHXH, BHYT trong thời gian đó, cơ quan BHXH thu hồi số tiền đã chi trước khi giảm thu và hoàn trả. Cơ quan BHXH khuyến khích chuyển sang BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình ngay từ tháng liền kề để quá trình tham gia không bị gián đoạn.

Hộ chuyển lên công ty thì sổ BHXH của nhân viên có bị tính lại từ đầu không?

Không. Công ty kê khai Tờ khai đơn vị (Mẫu TK3-TS) để được cấp mã đơn vị và lập Danh sách tham gia, điều chỉnh (Mẫu D02-LT) để báo tăng người lao động theo Quyết định 366/QĐ-BHXH (hiệu lực 01/5/2026). Người lao động được ghi nhận bằng mã số BHXH đã có, thời gian đóng tại hộ và tại công ty được cộng nối. Điều kiện là hộ đã báo giảm và nộp đủ tiền đến tháng chuyển, vì cơ quan BHXH chỉ xác nhận thời gian đóng đến thời điểm đơn vị đã đóng.

Chủ hộ trở thành giám đốc kiêm chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên, không nhận lương, có phải đóng BHXH không?

Có. Từ 01/7/2025, người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương thuộc đối tượng BHXH bắt buộc theo điểm n khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 41/2024/QH15. Khoản 24 Điều 4 Luật Doanh nghiệp xác định Chủ tịch công ty, Giám đốc là người quản lý doanh nghiệp. Người này tự chọn tiền lương làm căn cứ đóng từ mức tham chiếu đến 20 lần mức tham chiếu, đóng 25% (3% quỹ ốm đau, thai sản và 22% quỹ hưu trí, tử tuất) theo điểm d khoản 1 Điều 31 và khoản 4 Điều 33 Luật BHXH, kèm BHYT 4,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, do bản thân đóng (điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP).

Nếu giám đốc có nhận lương từ công ty thì đóng khác thế nào?

Khi có hưởng tiền lương, người quản lý doanh nghiệp thuộc điểm i khoản 1 Điều 2 Luật BHXH: công ty đóng 17% (3% quỹ ốm đau, thai sản và 14% quỹ hưu trí, tử tuất), người đó đóng 8% vào quỹ hưu trí, tử tuất, tính trên tiền lương tháng theo khoản 1 Điều 33, khoản 1 Điều 34 Luật BHXH. Nhóm này còn thuộc diện bảo hiểm thất nghiệp theo điểm d khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm 74/2025/QH15, mỗi bên 1% theo Nghị định 374/2025/NĐ-CP.

Chủ hộ đóng BHXH muộn có bị truy thu không?

Có. Chủ hộ thuộc diện bắt buộc đóng theo chu kỳ hằng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng, hạn chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng (điểm b khoản 4 Điều 33 Luật BHXH). Đóng sau hạn này thuộc trường hợp truy thu theo điểm c khoản 1 Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP; theo điểm b khoản 2 Điều 8, số tiền truy thu gồm số phải đóng và khoản 0,03%/ngày tính trên số tiền phải đóng và số ngày đóng sau hạn.

Căn cứ pháp lý · ngày kiểm

Kiểm ngày 22/10/2026 · kiểm tra lại 22/01/2027 hoặc khi có văn bản sửa đổi. Nội dung là giải thích chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp.

Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 (ban hành 29/6/2024, hiệu lực 01/7/2025), theo Văn bản hợp nhất 19/VBHN-VPQH: điểm a, i, m, n khoản 1 và khoản 3 Điều 2 (đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, người sử dụng lao động gồm hộ kinh doanh); điểm b, d khoản 1 Điều 31 (căn cứ đóng, chọn lại mức đóng sau ít nhất 12 tháng); khoản 1, khoản 4 Điều 33 và khoản 1 Điều 34 (mức đóng, phương thức, thời hạn đóng).
Nghị định 158/2025/NĐ-CP (ban hành 25/6/2025, hiệu lực 01/7/2025): khoản 2 Điều 3 (chủ hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai tham gia BHXH bắt buộc; chủ hộ còn lại từ 01/7/2029), điểm a khoản 3 Điều 3 (chủ hộ đồng thời thuộc nhóm đối tượng khác), điểm c khoản 1 và điểm b khoản 2 Điều 8 (truy thu đối tượng điểm m, n đóng sau thời hạn: số phải đóng và khoản 0,03%/ngày).
Công văn 2220/BHXH-QLT ngày 30/6/2026 và Công văn 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam: từ 01/01/2026 tiếp nhận hồ sơ BHXH bắt buộc của chủ hộ có mức kê khai doanh thu năm trên 01 tỷ đồng; giai đoạn 01/7/2025 đến trước 01/01/2026 xác định hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai theo khoản 1 Điều 4, khoản 1 Điều 5 Thông tư 40/2021/TT-BTC.
Nghị quyết 198/2025/QH15 (ngày 17/5/2025), khoản 6 Điều 10: hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01/01/2026.
Nghị định 68/2026/NĐ-CP (ngày 05/3/2026) được sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP (ngày 29/4/2026, hiệu lực 01/01/2026), hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 25/2026/VBHN-NĐ-BTC ngày 13/8/2026: mốc doanh thu chịu thuế GTGT, TNCN và bắt buộc hóa đơn điện tử là trên 01 tỷ đồng/năm.
Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (hiệu lực 01/7/2025), Điều 27 (đăng ký thành lập doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi từ hộ kinh doanh, quy trình chấm dứt hộ); Nghị định 296/2026/NĐ-CP (hiệu lực 23/7/2026) sửa đổi Nghị định 168/2025/NĐ-CP, không sửa Điều 27; khoản 7 Điều 4 bổ sung cho phép cơ quan đăng ký khai thác dữ liệu thay cho việc nộp bản sao giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 sửa đổi bởi Luật 03/2022/QH15 và Luật 76/2025/QH15, khoản 24 Điều 4 (định nghĩa người quản lý doanh nghiệp, không bị sửa).
Luật Việc làm 74/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026), điểm d khoản 1 Điều 31; Nghị định 374/2025/NĐ-CP, Điều 4 (bảo hiểm thất nghiệp 1% mỗi bên).
Quyết định 366/QĐ-BHXH ngày 29/4/2026 (hiệu lực 01/5/2026, thay Quyết định 595/QĐ-BHXH) ban hành Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT: Mẫu TK1-TS, TK3-TS, D02-LT.
Nghị định 161/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026): mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng; mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở (khoản 2 Điều 5 Nghị định 158/2025/NĐ-CP).
Trả lời của BHXH tỉnh Quảng Ngãi, 'Doanh thu dưới 1 tỷ, chủ hộ kinh doanh có được hoàn tiền BHXH bắt buộc?', Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, đăng 22/8/2026.
Nghị định 188/2025/NĐ-CP (ban hành 01/7/2025, hiệu lực 15/8/2025), điểm b khoản 1 Điều 6: BHYT 4,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, do đối tượng đóng (chủ hộ thuộc diện bắt buộc, người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương).
Luật Bảo hiểm y tế 25/2008/QH12 sửa đổi bởi Luật 46/2014/QH13 và Luật 51/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025), khoản 4 Điều 49 (sửa đổi bởi khoản 34 Điều 1 Luật 51/2024/QH15): người sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng hoàn trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh người lao động đã tự chi trong thời gian chưa có thẻ BHYT.
Nghị định 168/2025/NĐ-CP, khoản 1 Điều 82: cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.